NìvoleIn questa rubrica abbiamo già parlato tante volte di Dumini, per l’anagrafe Domenico, Badalin.
Ma poiché un amico non si dimentica mai, vogliamo ricordarlo ancora una volta a 40 anni dalla sua scomparsa avvenuta a Torino il 5 febbraio 1980.
E lo facciamo con l’articolo Ël Crist paisan scritto dal poeta Rico Gulin (Enrico Gullino, Saluzzo 1935 – Cuneo 2018) che è apparso sul giornale Musicalbrandé arvista piemontèisa scartari 85 – mars 1980.
Segue uno stralcio della poesia Nosgnor paisan di Badalin, citata nell’articolo.


 

ËL CRIST PAISAN
Ij Poeta a van drit ën Paradis, përchè ‘l Paretern a l’é gelos ëd costa gent tant ràira e pressiosa; e ‘dcò përchè la Poesìa a l’é fàita për l’òmo, ma a ven dal Cel.
E dë strop ëd Cherubin – ch’a son d’àngej rissolin mes òmo e mes masnà, pròpi coma ij Poeta, a-j compagno trames a le nìvole, cantand tut sù, fin-a dëdnans a San Pé.
E costa a l’é na gran consolassion për noi che i l’oma avù ‘l boneur d’ancontré ‘l Poeta che a l’ha lassane e che a l’avìa regalane, ansema a soe paròle, ëdcò ‘n canton ëd sò cheur: ël canton ëd j’amis; a l’é na gran consolassion për noi che i restoma con un gran magon e un gran veuid. Ma an fà corage pensé che ij Cherubin che a l’han compagnà Dumini a l’han cantaje, për stra, le «soe» canson, cole dij paisan e dle tère monfrin-e. E, sigura, Dumini a l’ha vardà giù ij «sò» varèj ancora tut bianch ëd fiòca e carià d’invern e a l’ha faje un soris che, ën sij làver d’un Poeta, a l’é coma na benedission.
E a spetelo, lassù, a-i era sigura ‘l «Crist Paisan», col ch’a manda ‘l sol dòp le tempeste e ch’a sà scoté e ‘ntendi con passiensa e comprension le còse ch’a ven-o da «drinta», ëd j’òmo ch’a vivo e ch’a seufro e ch’a sento, da òmo, l’andé dla vita batajà trames a le taragne dle colin-e e pa al ciman dij palass o a le «caden-e ‘d montage» dle fàbriche dle sità.
E ‘l «Crist Paisan», ch’a l’ha strenzù Dumini ‘nt ij Sò brass nervos e nèir dël sol monfrin, a l’ha daje na cadrega, sù, àut, davzin a Broferi e Còsta e Pacòt e Motura e a tute j’àutre vos ch’a parlo nostran për dì le còse che, malgré lenghe e parlade, a van bin për tuti e për sempe. Përchè a son Poesìa vera e basta.
E noi speroma che Dumini, a sò «Crist Paisan», a  sghincia almeno n’euj, giusta për arcordeje che sì da bass a son restaje tuti ij sò amis: për tant ch’a-j daga na man e ch’a-j lassa nen perde.

 

NOSGNOR PAISAN
… Mi son tornà për sté… e ‘nt is varèi,
veuja Nosgnor, fass delcò1 cont ëd meuri. …

… Coma na vira, pari. Sot al rami
j’heu dlonch sentìna la presensa viva,
coma se la sò vos l’eissa ciamami.
O l’era ‘nt l’aria, ‘nt ij filagn dla riva,

o l’era ‘nt ij flin novej dël gran,
o l’era ‘nt ël respir ëd la matin…
Nosgnor Misercordios, Nosgnor Paisan
o l’era là, për senti ‘l me sagrin. …

… ‘nt ij varèi Nosgnor os treuva ‘ncora.
’Nt ël fabrichi ‘d sità, ‘s treuva pù nen!

O j’han bitalo fòra dël cancel!
Ël prum dì ch’ot presenti ‘n so travaj,
o t’entra ‘n camolin ant ël servel,
in camolin ch’ot ëstralassa2 mai.

Ël ghignon o l’é ‘d ca tra col miraji.
L’òm o l’é s-ciav ëd tucc ij tòch d’assel
ch’ël ranca da dël machini danaji…
E ‘ntant ant in canton dël sò servel,

ël camolin, dasient, al lo rosìa.
L’òm o l’é s-ciav dël cori ‘d na caden-a,
che l’assel e ‘l sidor os pòrta vìa…
E ‘l camolin ël sangh o j’anvelen-a. …

… Son nen bigòt e manca ‘n ciolandari3,
ma mi, quand j’era quì, mi, con Nosgnor
j’heu semp ciancià. E nen da visionari.
Ciancià ‘me fass con ti, dij mé dolor,

dij mé sagrin. Dël vòti m’anrabiava,
ciamand manca përdon dël mé paròli…
Ma Chiel o j’era, quand a mé sfogava!
Zù là, ‘n mes a l’assel, al fèr, al tòli4,

an mes al bròj ëd tucc coi machinari,
ant ël cheur ëd coj òm sarà ‘nt la gabia,
j’heu mai trovalo!… T’am capìti, pari.
Là Nosgnor j’é pù nen. O j’é ‘n mach rabia,

ghignon e rabia, coma ti t’am divi
e ‘n pù col camolin ch’o-j ten për man.
Pari: son torna pront a sapé ‘s rivi.
Për artrové Nosgnor. Nosgnor Paisan!

_____________________________

1 Anche
2 Lascia
3 Stupido
4 Latta

 
Nato a Torino. Lingua madre: Italiano; lingua padre: Piemontese. Mi interesso di letteratura e canzoni popolari del Piemonte. Ho realizzato alcuni Scartari (quaderni) intitolati: Spassgiade tra poesìe, canson e conte piemontèise (Passeggiate tra poesie, canzoni e racconti piemontesi) che sono stati presentati in varie occasioni con esecuzione dal vivo delle canzoni.

LASCIA UN COMMENTO

Per favore inserisci il tuo commento!
Per favore inserisci il tuo nome qui

Questo sito usa Akismet per ridurre lo spam. Scopri come i tuoi dati vengono elaborati.