È mancato il 4 settembre, all’età di 91 anni, Censin Pich, scrittore, poeta, Brandé, punto di riferimento della cultura e della letteratura in lingua piemontese del Novecento e dei primi due decenni degli anni Duemila.
È stato tra i fondatori, con Renzo Gandolfo, Gianrenzo P. Clivio e altri amici del Centro Studi Piemontesi-Ca dë Studi Piemontèis nel l969.
Collaboratore di Alfredo Nicola nella redazione della rivista Musicalbrandé e co-fondatore con Dario Pasero della Slòira. Ideatore e protagonista del progetto di insegnamento del piemontese nelle scuole.
Ha pubblicato innumerevoli libri e studi sulla lingua piemontese.
Tra le sue opere ricordiamo: la “Sernia ‘d pròse piemontèise dla fin dl’Eutsent” (Torino, l972), “La Leteratura piemontèisa dal prinsipi al di d’ancheuj” (Chieri, l974).
Con Dario Pasero ha pubblicato “Sapèj” (Ivrea, l996). “Për ël Piemont e ‘l mond e d’àutri mond” silloge di poesie piemontesi (Ivrea, 2002).
Giovanni Tesio ha scritto di lui: “Tra ‘d noi a bastava sò nòm a fé foson, a fé fiusa, a fene companìa, chiel ch’a l’era l’ultima bandiera – l’ùltima ‘nsigna – dla tradission Brandé”.

Da “Sapèj” (Ivrea, l996)
OTOGN A TURIN
Malinconìa dl’otogn. La sità a chita ij sò color e a smija ch’a chërsa ‘l ciadel e ‘l trafen e ‘l gas ch’at intra ant ij polmon, fasendte tëmme con ësgiaj che un di ‘dcò lor a-i la faran pì nen a travonde tut col tòssi.
A fussa tansipòch1 mia sità… Ma a ‘l l’é-lo ancor? Nò, miraco a ‘l l’é pì nen da un pess, con tut che im iludèissa dël contrari fin-a tant ch’a vivìo ij testimòni ‘d soa stòria ‘d jer.
Doi agn fà a l’é mancaje Armando2. Adess a l’ha lassane nòst pare e an nòsta ca a smija ch’a sia mòrtje ‘dcò la paròla. Bele se ant j’ùltim agn assè pì silensios visavì3 ‘d prima, sempe pì cinà an sël baston e pì trist – che ‘d magon a-j dasìa la gramissia dël mond! – a restava sensa comparision4 nòst prim magìster ëd lenga piemontèisa. A scotelo bin, nòsta parlada a arsonava nuansà an tuta soa natura fòrta e genita.
E adess? Sparìa na sorgiss5 parèj, i vad për la sità an serca ‘d cheicòsa che i treuvo pa pì. Ante ch’a l’é finì ‘l pòpol turinèis? A l’era ‘l pòpol dël comersi e dij mësté. Ore6 ij negossiant a l’han përdù sò bel deuit e sò ghëddo tradissionaj e intré ant una botega, se it ses nen ëd ca da vàire, a l’é scasi parèj ëd trovesse ant un gran magasin. E ij mësté? Costi a son mòrt da temp. A l’é da ani giumai7 che i sento pì nen ël crij dlë strassé o dël vedrié. I chërdo ch’a l’abio fàit la fin ëd l’ùltim viturin8.
I l’avìa mai scrivù ‘d paròle tant amère, ma i chërdo pròpi che la partensa ‘d nòst pare a l’abia
s-ciancame andrinta ij seugn che im portava dapress da tant temp. Darmagi përchè, sugnand, im mantnìa seren e alégher e i s-ciairava tanta lus d’antorn, bele ant ij di pì fumos.
Mej, se possìbil, torné a sugné, ëdcò përchè ij seugn an dan la fòrsa d’andé anans e, seghitand a pensé e a travajé, cheicòsa a cambia, cheicòsa as combin-a ‘d bon. O tansipòch i chërdoma ch’a sia parèj e a basta sòn, chèich vire, a fene content.
Foma pura tuti ij cont, la speransa ch’an resta a son le masnà. Ma i savroma deje nòste bon-e antension e ‘l bagage ‘d nòsta esperiensa?
J’ani passà, chèich fërvaja a l’é pro bogiasse ant le scòle e ant le famije, ma a venta ch’as fasa via man ëd pì, dësnò soma dabon a la fin.
A giuta pa l’arvangia9 cost caràter piemontèis, sarà, genà fin-a a l’arnonsia, portà a travonde bërbotand an silensi o trames a pòchi, decis autërtant a fé nen d’autut.
A j’é da auguresse che ij pòchi apòstoj, bele se combatù, criticà, pijàit an gir, lassà tròp soj, a sapio trové la fòrsa për ëspataré ancor sò messagi an sla miseria coltural e moral ch’a serca dë stenzje.
A son-ne coste paròle mach ëd malinconìe dl’otogn?
(l978)

1.     Tansipòch: pochissimo, un tantino
2.     Armando Mottura: poeta piemontese (Torino, 22 agosto 1905 – 29 ottobre 1976)
3.     Visavì: dirimpetto; in favore
4.     Comparision: paragone, confronto
5.     Sorgiss: sorgente
6.     Ore: adesso
7.     Giumai: ormai
8.     Viturin: vetturino, cocchiere
9.     Arvangia: rivincita

Nato a Torino. Lingua madre: Italiano; lingua padre: Piemontese. Mi interesso di letteratura e canzoni popolari del Piemonte. Ho realizzato alcuni Scartari (quaderni) intitolati: Spassgiade tra poesìe, canson e conte piemontèise (Passeggiate tra poesie, canzoni e racconti piemontesi) che sono stati presentati in varie occasioni con esecuzione dal vivo delle canzoni.

LASCIA UN COMMENTO

Per favore inserisci il tuo commento!
Per favore inserisci il tuo nome qui

Questo sito usa Akismet per ridurre lo spam. Scopri come i tuoi dati vengono elaborati.