Nell’ottantesimo anniversario della sua morte, ricordiamo nuovamente Nino Costa con due poesie natalizie poco conosciute.
La prima VIGILIA ‘D NATAL è tratta dal libro TORNAND (Editore A. Viglongo, Torino, 1977).
La seconda PASTORAL è tratta dal libro IL DIVINO DONO (Editore A. Viglongo, Torino, 1985).
Nel libro TORNAND sono stati pubblicate circa 270 poesie inedite o disperse, raccolte da Andrea e Giovanna Spagarino Viglongo. Alcune di queste erano apparse sul giornale ‘L Birichin su cui Costa aveva cominciato a scrivere dal 1909.
Il libro IL DIVINO DONO è una raccolta, curata da Celestina figlia di Costa, di prose e poesie per bambini in italiano e in piemontese.
VIGILIA ‘D NATAL
(Në strop [1] ëd masnà – cit e cite – dëscoro ‘nt un giardin vers l’ambrunì [2] dla vigilia ‘d Natal).
I CIT: Chi sa còsa ch’an pòrta sta neuit Gesù Bambin?
II CIT: Chi sa lòn ch’i trovëroma stërmà! Sota ‘l cussin?
III CIT: Mi veuj un cavalucio…
I CITA: E mi na buatin-a …
I CIT: Mi ‘m pias l’areoplano …
II CITA: Mi na cita cusin-a …
III CIT: Mi ‘m piaso cole scàtole ch’as fan le costrussion …
III CITA: Mi ‘nvece im contentrìa ch’am portèissa ‘d bombon, ma tanti: na cavagna …
TUTI: (un për vòlta) Mi dcò. Mi dcò. Mi dcò.
I CIT: Bele stòrie! Ij bombon già ch’a-j pòrta … Però …
I CITA: Venta pijé lòn ch’an dann sensa penseje ‘nsima.
I CIT: Però sarìa magnìfich s’i lo savèjsso prima.
III CIT: Ma come fé a savèjlo?
II CIT: S’i scrivèisso ‘n bijètin …
II CITA: Giusta … Na bela letera.
I CITA: A chi?
II CITA: A Gesù Bambin …
I CIT: Se i savoma gnanca scrive.
III CIT: Foma scrive n’amis …
I CIT: E peui … j’é pà la pòsta lassù ‘nt ël Paradis.
I CITA: S’i lo ciamèisso a n’Angel? … A l’Angel dle masnà?
I CIT: Brava! Ciamijlo ti, ch’it ses pì dësgenà.
La prima cita a s’anginoja e a prega:
Angel dël Paradis, ch’it ses nòstr protetor,
e ch’it conòsse, fòrse, tuti ij pensé ‘d Nosgnor,
fane ‘l piasì ‘d contene com’a sarà ‘l regal
ch’an pòrta giù ‘l Bambin për la festa ‘d Natal.
A speta…
I CIT: Ciuto… na vos…
II CITA: Sicura…
III CITA: Na vos dëdlà dël mond…
III CIT: L’è l’Angel…
II CITA: Pròpe chiel.
I CITA: L’è l’Angel ch’an rispond…
La vos ëd l’Angel:
Care maraje bele – Guaj a vorèj cerché
lòn che Nosgnor a pronta, lòn ch’a l’ha ‘n ment ëd fé.
Contenteve ‘d savèj che vòstr regal a ven
e a l’é ‘l pì bel ëd tuti… fin ch’i lo s-ciaire nen.
PASTORAL
Questa composizione a dialogo comporta una sua rudimentale drammatizzazione. O sei, od otto o dieci i componenti del coro, essi si dividono in due schiere e procedono dal fondo fino all’altezza del Presepio: giunti alla parte corale, si volgono verso il Presepio e cantano le mani giunte. Per la seconda parte, compiono un’evoluzione, prima all’indietro e poi verso il davanti, e cantano la seconda volta il coro inginocchiati.
I.
1° VOS – J’é ‘nt ël cel na stèila neuva ch’a sbaluca [3] dë splendor.
2° VOS – Ven porté la bon-a neuva ch’a l’è naje ‘l Salvator.
1° VOS – Coj pastor për brich e pian-a, dova mai son-ne [4] ‘n camin?
2° VOS – Van cercanda la caban-a, la caban-a dël Bambin.
1° VOS – Col ciairin an lontanansa, ch’a tramola sota ‘l vent?
2° VOS – L’è ‘l ciairin ëd la speransa, l’è ‘l sospir dla pòvra gent.
1° VOS – Passa ‘l vent an mes dle piante, con na gran canson d’amor.
2° VOS – A son j’Angej ch’a la canto, për la nassita ‘d Nossgnor.
La capo coro ha preceduto le compagne alzando una stella cometa tutta d’oro. Al momento del coro la tende e la innalza verso il Presepio.
CORO – Gesù bel, Re dël Cel, ch’i ‘t ses fate nòstr fratel,
dòp l’afann ëd tanta guèra, pòrta pas a nòstra tèra.
Gesù bel, Re dël Cel, ch’i ‘t ses fate nòstr fratel,
‘t lo ciamoma an ginojon, dane un pò ‘d consolassion.
II.
1° VOS – Col ninin cogià ‘nt la cun-a, bianch e ross come na fior?
2° VOS – S’a l’è ‘l Re ‘d nòstra fortun-a, s’a l’è fieul dël Creator.
1° VOS – Cola santa ch’a lo vija, ch’a lo basa pian pianin?
2° VOS – L’è la Vergine Maria, l’è la mama dël Bambin.
1° VOS – Col ciairin an lontanansa, l’è dventà ‘n brasé [5] lusent.
2° VOS – L’è la fiama dla speransa, l’è ‘l confòrt dla pòvra gent.
1° VOS – Passa ‘l vent an mes dle piante, con na gran canson d’amor.
2° VOS – A son j’Angej ch’a la canto, për la nassita ‘d Nosgnor.
La capo coro, mentre le altre s’inginocchiano, voltata versi di esse, alza quasi a segno di benedizione la stella d’oro.
CORO – Gesù bel, Re dël Cel, ch’i ‘t ses fate nòstr fratel,
dòp l’afann ëd tanta guèra, pòrta pas a nòstra tèra.
Gesù bel, Re dël Cel, ch’i ‘t ses fate nòstr fratel,
‘t lo ciamoma an ginojon, dane un pò ‘d consolassion.
BON NATAL, BON-A FIN E BON PRINSIPI
[1] Gruppo, branco, gregge
[2] Crepuscolo
[3] Abbagliare
[4] Forma interrogativa: dove mai stanno andando
[5] Braciere
